“Fikri mülkiyet” neye denir?

Yaratıcılığımızı, kişisel yorumumuzu, bilgi birikim & becerilerimizi kullandığımız ve sanat bakış açımız ve zevklerimizi yansıttığımız ve türünün tek örneği olan eserlerimiz “fikri ürün” olarak tanımlanır. Bu ürünler tamamen şahsa aittir. Bu eserlerin sahibi olan kişilerin, eserlerin her türlü kullanımı ile ilgili hakkı hukuki olarak emniyet altındadır, buna “fikri haklar” veya “fikri mülkiyet” diyebiliriz.

Fikri mülkiyet, kişiye hem maddi hem de manevi haklar tanır. Kısaca her ikisi için de bir fikir edinelim.

  • Manevi mülkiyet: Tamamen şahsınıza ait bir sanat eseri ya da film senaryosu yarattığınızı düşünelim. Bu ürün, sizin kişiliğinizin bir yansımasıdır, sizden parçalar barındırır. Bu sebeple, bu ürünlerin öyle hak ve yetkileri vardır ki, sadece ve sadece yaratıcısı olan kişi sahip olabilir. Bu hakların varlığı sayesinde, fikri ürün yaratıcılarının maneviyatları ve çıkarları hukuk yolu ile korunmuş olur.

Manevi mülkiyet hakları şöyle sıralanabilir:

  • Eseri kamuya sunma hakkı
  • Eser sahibinin adını belirtme hakkı
  • Eserde Değişiklik yapılmasının yasaklanması hakkı
  • Eser sahibinin malik ve zilyede karşı hakları
  • Maddi mülkiyet: En temel anlamı ile eserlerin maddi mülkiyet hakkı demek, eser sahibi kişinin eseri maddi gelir sağlayabilecek şekilde kullanması demektir. Bu mülkiyet, eser sahibine kullanım hakkı verirken aynı zamanda üçüncü kişilerin izinsiz olarak eserden maddi fayda sağlamasını engeller.

Maddi mülkiyet hakları şöyle sıralanabilir:

  • İşleme hakkı
  • Çoğaltma hakkı
  • Yayma hakkı
  • Temsil hakkı
  • İşaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı
  • Pay ve takip hakkı

Fikri mülkiyet hakkımı nasıl devredebilirim?

Fikri mülkiyete konu olan, manevi hakların kendisi devire konu değildir. Bununla ilgili herhangi bir hukuki belge oluşturulsa bile, günün sonunda geçersiz kalacaktır. Ancak, bu hakların kullanımı ile ilgili devir sağlanabilir.
Öte yandan, maddi mülkiyet hakları devredilebilir. Bu devir işlemlerinde, hak sahibi ve devralan kişi, hangi hak veya hakların devre konu olduğunu ve devir koşullarını netleştirmelidir. Pratikte, çoğunlukla, maddi hakların devri ile, manevi hakların kullanım hakkı elde edilebilmektedir. Maddi mülkiyetin devri ile ilgili detayları bu konu için oluşturduğumuz blog yazımızda bulabilirsiniz.

Keyifli okumalar
Alacaklidan.com ekibi